Perimenopoz kadınların adet döneminin sona ermesi anlamına gelen menopoz sürecinin başlangıcını ifade etmektedir. Adet döngüsünün ve doğurganlığın sona ermesini haber veren bu süreçle birlikte kadınlarda hem fiziksel hem de hormonal anlamda önemli değişimler söz konusu olur. Perimenopozun ne kadar süreceği kadından kadına farklılık göstermektedir. Nitekim bu süreç 1 yıl ya da daha uzun süre devam edebilmektedir. Kadınlar için psikolojik anlamda zorlu olması açısından perimenopozun dikkatli bir şekilde atlatılması gerekmektedir. Bu rehberde perimenopoz nedir? belirtileri nelerdir? kaç yaşında görülmeye başlar? nedenleri nelerdir? tedavi süreci nasıldır? gibi sorulara cevap bulabilirsiniz.
Perimenopoz Nedir?
Kadınlarda menopoz döneminden önce birkaç yıllık geçiş dönemi yaşanmaktadır. Tıpta bu geçiş dönemine perimenopoz adı verilmektedir. Hormonal değişikliklerin ve dengesizliklerin çok yoğun yaşanması perimenopoz döneminin en bilindik özellikleri arasındadır. Perimenopoz ile kadın vücudunda salgılanan progesteron ve östrojen hormonlarının üretimi yavaşlar. Menopoz başlangıcıyla bu hormonların salgılanması tamamen son bulur. Kadınlar için doğal bir dönem olan perimenopoz, menopoz sürecinde yaşanan belirtilerin kendini hissettirmeye başladığı süreçtir. Kadınlarda hormonal değişimle başlayan bu zorlu süreçte psikolojik değişimler de yaşanmaktadır. Bu durum kadınların çevresiyle ilişkilerini de doğrudan etkilemektedir.
Perimenopoz Neden Olur?
Her kadının yaşadığı perimenopozun nedenleri hem fiziksel hem de çevresel faktörlere bağlanmaktadır. Kadın vücudunda değişimin yaşanmasına yol açan başlıca neden hormonal değişikliklerdir. Östrojen hormonunun salgılanmasının azalması dolayısıyla da adet döngüsünde dengesizlikleri tetikler. Menopoz döneminde adet döngüsünün sona ermesinin başlangıcı olan bu süreç kadınlarda ciddi bir değişimi ifade eder. Hormon salgısında yaşanan değişimin yanı sıra kadınlarda yaşlanmanın etkisiyle yumurtalıkların işlevselliğini kaybetmesi de etkilidir.
Perimenopozun tetiklenmesine neden olan unsurlardan bir tanesi de kalıtsal özelliklerdir. Aile üyelerinde görülen menopoz öncesi sürecin kalıtsal olarak aktarılması hem süreyi hem de yaşanan belirtileri önemli derecede belirlemektedir. Genetik özelliklerin yanı sıra sigara ve alkol gibi kötü alışkanlıkların varlığı da erken menopozu tetikler. Bu nedenle perimenopoz döneminin genç yaşta görülmesi normal karşılanmaktadır.
Kadınların tiroit hastalığı yaşaması menopoz dönemine doğrudan etki etmektedir. Genel sağlık sorunlarının etkilediği bu döneme jinekolojik problemler de hızlandırıcı etki yapmaktadır. Tüm bu faktörler dikkate alındığında perimenopozun tek bir nedene bağlı olmadığı görülmektedir. Bütün nedenler bir araya geldiğinde kadınlarda 1 yıl ile 8 yıl arasında sürebilen perimenopoz dönemi yaşanır.
Perimenopoz Belirtileri
Kadınların hemen hemen hepsinde görülen perimenopoz dönemi çeşitli belirtilerle kendini hissettirmektedir. Diğer pek çok sağlık sorununda olduğu gibi perimenopozda da belirtiler daima aynı olmaz. Her kadın için belirtiler farklı olduğundan her birini değerlendirmek ve erken teşhiste bulunmak değerlidir. Aşağıdaki belirtilerin önemli bir kısmı görülüyorsa perimenopoz şüphesi ile bir hekime başvurulması önerilmektedir.
- Adet kanamalarında yoğunluğun artması veya daha hafif kanamalar görülmesi
- Ağızda kötü kokular
- Ağızda yanma hissi oluşması
- Alerjik reaksiyonlarda artış
- Ani ruh hali değişimleri
- Baş dönmesi ve dengesizlik
- Belirli dönemlerde regl kanamalarının yaşanmaması
- Cildin kaşınması ve iltihaplanması
- Cinsel isteksizliğin yaşanması
- Depresif atakların görülmesi
- Diş eti kanamalarında sıklaşma
- Düzensiz regl kanaması
- Göğüste olağan dışı hassasiyet oluşması
- Halsizlik, bitkinlik ve yorgunluk hissi
- Kalp ritminde değişimler
- Kas ağrıları
- Kilo alımında ani artışlar
- Konsantrasyon bozuklukları
- Kulaklarda çınlama
- Mide bulantısı ve kusma
- Osteoporoz şikâyetleri
- Ruh halinde gerginlik
- Saç dökülmesinin aniden ve yoğun seyretmesi
- Sindirim sistemi problemleri
- Tırnak sağlığının bozulması
- Unutkanlık
- Uykusuzluk
- Vajinada kuruluk
- Vücudu basan ani sıcaklık
- Vücudun şiddetli şekilde karıncalanması
- Vücut kokusunda değişim
- Vücutta aşırı kıllanma
Tüm bu belirtiler perimenopoz için bir işaret olsa da belirtilerin farklı sağlık sorunlarına işaret edebileceğini de göz ardı etmemek gerekir. Bu nedenle bir hekime görünmeden perimenopoz teşhisinin konması pek doğru olmayacaktır.
Perimenopoz Riskleri
Kadınlarda önemli bir değişimin habercisi olan perimenopoz hem fiziksel hem de ruhsal anlamda önemli riskler barındırabilmektedir. Yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürme potansiyeli olan perimenopoz nedeniyle şu durumların yaşanabileceğini göz önünde bulundurmalısınız;
- Regl kanamaları 1 haftadan daha uzun sürebilir.
- Regl kanamalarının düzensiz yaşanması nedeniyle yaşam kaliteniz düşebilir.
- Kanama miktarı arttığından halsiz ve yorgun hissedebilirsiniz.
- İki regl kanamasının arası 21 günden daha kısa ya da 35 günden çok daha uzun olabilir.
- Regl dönemi dışında görülen kanamalarda artış yaşanabilir.
- Reglin en belirgin sorunu olan ağrı ve sancı da ciddi manada artış gözlemlenebilir.
Tüm bunların yanı sıra vücutta yaşanan ağrı ve sızı ile ruhsal değişim de birlikte seyreder. Bu da kadınların perimenopoz döneminde daha hassas ya da gergin olmalarına neden olur. İkili ilişkilerin ve aile ilişkilerinin zarar görmesine yol açabilecek nitelikteki bu durumu dikkate alarak doğru önlem almak çok değerlidir.
Perimenopoz Tanısı Nasıl Konulur?
Perimenopoz teşhisinin konulması herhangi bir test ya da tahlille mümkün değildir. Geçiş dönemi olarak da bilinen perimenopoz için belirtiler tanı konmasına yardımcı olan en önemli unsurlardır. Belirtilerden kaynaklanan şüphe ile bir hekime başvurulduğunda hekim yaş, regl görme durumu, fiziksel değişimler ile diğer bütün şikayetleri ele alır. Son olarak hormon değerleri de incelenerek perimenopoz konusunda tanı konur. Perimenopozdan şüpheleniyorsanız vakit kaybetmeden bir kadın doğum uzmanına görünmeli ve erken teşhis konmasını sağlamalısınız.
Perimenopoz için Doktora Ne Zaman Gitmelisiniz?
Perimenopoz teşhisi konması için çoğu kadın ne zaman doktora başvuracağını bilemez. Belirtileri hafife alan ya da önemsemeyen çoğu kadın bu durumdan kaynaklanarak ciddi problemler yaşar. Perimenopoz belirtilerinin önemli bir kısmını yaşadığınızda vakit kaybetmeden doktora gitmelisiniz. Yaşam kalitenizi düşüren ve size kötü hissettiren belirtileri doktorunuzla paylaştığınızda perimenopoz teşhisi konması çok daha kolay olacaktır.
Perimenopoz Tedavisi
Perimenopoz tedavisi kadınlarda yaşanan fiziksel ve ruhsal değişimin kontrol altına alınmasına yardımcı olmayı hedefler. Menopozun habercisi niteliğindeki perimenopozun durdurulması ya da ertelenmesi pek mümkün değildir. Ancak kadın vücudunda görülen hormonal dengesizlik giderilerek yaşam kalitesini olumsuz etkileyen faktörlerin ortadan kaldırılması sağlanmaktadır.
Perimenopoz sürecinde en sık tercih edilen tedavi yöntemi doğum kontrol haplarının kullanılmasıdır. Öte yandan destekleyici tedavi olması açısından sağlıklı ve doğal beslenme de önerilmektedir. Menopozun kalp hastalıkları ve kemik erimesi riskini arttırdığı düşünüldüğünde az yağlı, protein ve lif oranı yüksek besinler tercih edilmesi uygundur. Beslenme alışkanlığında meyve, sebze ve tahıllara yer verilmesi de önemsenmektedir. Kalsiyum zengini besinler tercih edilmesinin yanında alkol ve kafein kullanımının sınırlandırılması gerekmektedir.
Kadınların perimenopoz tedavisi için fiziksel olarak aktif olmaları da değerlidir. Özellikle de 35 yaşını geçen kadınların günlük düzenli egzersiz yapmaları önerilmektedir. Tüm bunlar ilaçla başlayan tedavinin başarı oranını arttıracaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Perimenepozda adet gecikmesi olur mu?
Perimenopoza giren kadınlarda en sık görülen sorunlardan bir tanesi de adet düzensizliğidir. Normal regl döngüsünün 21 günde tamamlanması gerekli olsa da perimenopoz yaşayan kadınlarda regl süreci 21 günden daha kısa sürebileceği gibi 35 günü aşan süreçler de yaşanabilmektedir. Ancak her adet düzensizliği perimenopoz olmayabilmektedir. Bu nedenle adet düzensizliği yaşandığında mutlaka bir kadın doğum uzmanına başvurmalısınız. Böylelikle perimenopoz teşhisi konması mümkün olur.
Perimenopozda mide bulantısı neden olur?
Perimenopoz, kadın vücudunda yaşanan hormon seviyesi değişimleriyle tetiklenmektedir. Bu değişimlerin vücut fizyolojisinde neden olduğu farklılıklar mide bulantısı ve sıcak basması gibi reaksiyonlar yaşanmasına yol açabilmektedir. Perimenopoz şüphesi olan kadınlarda mide bulantısı normal bir durum olsa da aşırı mide bulantısı durumunda mutlaka jinekoloğa başvurun. Perimenopozdan kaynaklanmayan mide bulantıları vücudunuzda daha farklı sorunlar olacağı açıktır.
Perimenopoz ne kadar sürer?
Kadın fizyolojisinin doğal sonuçlarından bir tanesi olan perimenopoz her kadında aynı şekilde seyretmez. Adet döngüsü değişiminin tetiklediği perimenopoz kimi kadınlarda 1 yıl devam ederken kimi kadınlarda da 8 yıl devam eder. Bu nedenle de perimenopoz için net bir süreden söz etmek çok doğru değildir. Perimenopozun başlangıcı hormon değerleriyle belirlenirken perimenopozun sona ermesi menopozun başlamasıyla olur. Bu da adet ve doğurganlığın tamamen sona ermesi anlamına gelir.
Perimenopoz hormon değerleri kaç olmalıdır?
Perimenopoz döneminde kadın doğum uzmanları pek çok hormonu dikkate alarak kadın sağlığı hakkında değerlendirmeler yapmaktadır. Bu süreçte dikkate alınan ilk hormon FSH Hormonudur. Bu hormonun perimenopoz sürecinde 15-20 aralığında olması gerekmektedir. Söz konusu hormon değerinin 30 üstünde olması menopoz sürecinin başladığını gösterir. Perimenopozda seviyesi ciddi manada düşmeye başlayan östrojen hormonunun normal seviyesi 25 ile 140 pg/ml arasındadır. 25 seviyesinin altına düşen östrojen hormonu perimenopoza işaret edecektir.
LH Hormonu menopoz öncesinde 5 – 20 mIU/ml arasında olurken menopoz ile çok yüksek seviyelere çıkar. Bu hormonların yanı sıra testosteron, progesteron, inhibin-b hormonu ve hcg hormonu da ölçülmektedir. Ancak bahse konu hormonlar tek başına perimenopoz teşhisi koymaya yetmemektedir.
Perimenopoz kaç yaşında başlar?
Kadınlarda görülen perimenopoz dönemi aylık döngülerde düzensizliklerin yaşanması anlamına gelir. Bu süreç fiziksel, kalıtsal ve çevresel faktörlere bağlı olarak farklı dönemlerde yaşanabilmektedir. Ancak genel itibarıyla 45 – 55 yaş arası kadınlarda perimenopoz döneminin görülmesi doğal karşılanmaktadır. 45 – 55 yaş aralığı perimenopoz için yaygın bir aralık olsa da 35 ya da 40 yaşındaki kadınların da perimenopoz yaşanması mümkündür.
Perimenopozda hamile kalınır mı?
Perimenopoz kadınların adet döngülerinde yaşanan düzensizliğin işaretidir. Menopoz öncesi dönem olan perimenopozda adet görülmemesi durumu söz konusu değildir. Bu nedenle perimenopozda kadınların doğurganlığı tamamen sona ermez. Düzensiz adet yaşayan kadınların hamile kalabileceği ihtimali daima vardır. Bu da kadınların perimenopoz döneminde dahi hamile kalabileceği anlamına gelmektedir.
Evde perimenopoz testi yapılır mı?
Gelişen teknolojiyle birlikte evde menopoz testi yapılması mümkün hale gelmiştir. FSH Hormonu ölçümü sağlayan bu testler menopoz hakkında bilgi verse de perimenopoz için çoğu zaman tutarsız olabilmektedir. Perimenopoz için mutlaka bir kadın doğum uzmanına görünmeniz ve şikayetlerinizden hekime bahsetmeniz önerilmektedir.