Matür kistik teratom olarak da bilinen dermoid kist, içerisinde embriyolojik dönemden kalan hücre tiplerinin oluşturduğu doku ve ön organların bulunduğu, kese şeklinde kitlelerdir. Bu kitleler %95’ten fazla olasılıkla iyi huyludur. Çoğunlukla, 10-20 yaşlarında gelişen dermoid kistler, menopoz sonrası dönemde, 40 yaşın üzerindeki hastalarda gelişirse kansere neden olabilir. Dermoid kistler yağlı bir yapıya sahiptir ve içerisinde normalde olmaması gereken bazı maddeler bulundurabilir. Bunlar; saç, yağ, kıl, kemik, diş gibi maddelerdir. Genellikle üreme organlarında erkeklerde testis; kadınlarda yumurtalıklarda gelişirler.
Dermoid Kist Nedir?
Dermoid Kistler genel olarak kansere neden olmayan iyi huylu tümörlerdir ve sıklıkla belirti göstermezler. Genç kadınlarda 10’lu yaşların sonundan itibaren görünmeye başlayabilirler. Kistlerin oluşturabileceği bazı komplikasyonlar mevcuttur. Bu nedenle belirli bir büyüklükten sonra cerrahi işlem ile alınmaları gerekir. Kistler genellikle 10 cm’den küçüktür.
Dermoid Kistler, cerrahi işlem ile alındığında tekrarlama olasılığı nadir olsa da daha önce teşhis edilmemiş ikinci bir kist durumunun tekrarlanmasına neden olabilir. Her 10 hastanın birinde her iki yumurtalıkta da görülebilmektedir. Bazı durumlarda bunun önceden görülmesi mümkün olmayabilir. Bu sebeple kist tekrar görülebilir. Tek taraftan kist çıkarıldığında diğer yumurtalıkta da kist olmaması ve bunun fark edilmemesi olağandır. Ameliyat öncesi değerlendirmenin dikkatli yapılması bu yüzden önemlidir.
Dermoid Kistler vücutta sonradan oluşan kistler değildir. Doğumla beraber yumurtalıklarda bulunur ve bu dokular zamanla büyüyüp bazı belirtilerle karşımıza çıkarlar. Çoğunlukla kistler, bir şikâyete yol açmazlar. Doktor muayenesiyle tesadüfen yapılan çoğu jinekolojik ultrasonografide tespit edilirler. Dermoid Kistlerin yaklaşık %15’i sabit durmaması, kendi etrafında dönmesi halinde hastalarda şiddetli ağrıya sebep olabilir. Torsiyon denilen bu durum, dermoid kistin ağırlığı sebebiyle kendi etrafında dönmesi ve kendi kan akışını kesmesiyle oluşur. Kistlerin içerisinde bulunan diş, kıl, yağ dokusunun olması sebebiyle torsiyon, azımsanmayacak bir oranda gerçekleşebilir. Torsiyon sonrasında erken müdahale edilmesi elzemdir. Erken müdahale edilmezse o yumurtalık kaybedilebilir.
Dermoid kistler için tedavi, üreme çağındaki kadınlarda yumurtanın korunarak sadece kistin yerinden çıkarılmasıdır. Perimenopozal ve Postmenopozal dönemde yani menopoz öncesi ve menopoz sonrası dönemde de tedavi, yumurtalıkla beraber dermoid kistin alınmasıdır. Dermoid kist cerrahisinde laparoskopik denen kapalı ameliyat uygulanır.
Dermoid Kist Sebepleri Nelerdir?
Henüz embriyonik dönemdeyken vücudumuz endoderm, ektoderm ve mezoderm hücre gruplarından oluşmaktadır. Bu hücre grupları farklı organ ve dokuların oluşumunda etken rol oynamaktadır. Bu üç tip hücre grubu vücutta yumurtalık içerisinde bulunur. Dermoid kist yumurtalıklarda meydana gelen, içi saç, kıl, yağ, kemik, diş, tırnak gibi maddelerle dolu kistlerdir. Dermoid kistler, bu hücre tiplerinin atıklarının yumurtalıklara yerleşmesi ve bu neden ötürü orada gelişmesiyle oluşur. Gelişimin neden olduğu bilinmemektedir. Ancak bu gelişme genç yaşlarda başlamaktadır. Hücre tiplerinin kese içerisinde gelişmesi ve büyümesiyle dermoid kistler oluşur. Dermoid kistlere aynı zamanda teratom da denir.
Dermoid kist riskini artıran bazı faktörler vardır. Bunlar;
– Geç âdet görmek veya adet düzenliği
– Ergenlikte ağır egzersizler yapılması
– Aşırı alkol kullanımı
– Daha önce geçirilmiş dermoid kist şikâyeti
– Kısırlıktır.
Rahimde Dermoid Kist Belirtileri
Dermoid Kistler genellikle hiçbir belirti göstermezler. Bu durum geç tanı konulmasına ve kistin zamanla büyümesine sebep olabilir. Dermoid kistler çoğunlukla belirti göstermediğinden, genelde düzenli jinekolojik muayene, rutin gebelik kontrolleri sırasında anlaşılabilir. Bazı durumlarda eğer kist sabit durmaz ve kendi çevresinde dönerse yani torsiyon meydana gelirse sebep olduğu ağrıyla görülebilir.
Dermoid kist belirtileri, kist büyüdükçe ortaya çıkar. Ancak çoğunlukla asemptomatiktir. Henüz rutin kontrollere gitmeyen hastalarda, genç yaşlarda gelişmesinden ötürü belirlenmeyen kistler zamanlar büyür. Çoğu zaman zararlı olmasa da kistin büyümesi bazı semptomlara ve komplikasyonlara sebep olabilir. Dermoid kist, yani aynı zamanda teratom büyüdüyse bazı belirtiler göstermeye başlar. Bunlar;
- Pelvik bölgesinde baskı
- Geçmeyen, ara kanamalar
- İdrar yaparken ağrı olması
- Cinsel ilişki sırasında ağrı olması
- Karın bölgesinde gözle görülür belirgin şişlik
- Karında yaygın oluşan ağrı
- Hızlı bir şekilde kilo alma durumu
- Mide bulantısı, kusma ve eşlik eden baş dönme şikayetleri
Vb. belirtileri bulunmaktadır.
Bunun gibi belirtiler teratom belirtileri olabilir. Ancak kesin olarak cevap bulabilmek için alanında uzman bir doktor ile görüşmek faydalı olacaktır.
Rahim İçi Dermoid Kistler Tehlikeli midir?
Dermoid Kistler iyi huylu tümörlerdir ve ileri dönemde kansere dönüşme ihtimalleri oldukça düşüktür. Küçük boyuttaki dermoid kistler genellikle ultrasonografik incelemede tespit edilir. Tehlikeli ve riskli değillerdir. Ancak zamanla büyüyen ve 5 cm ve daha büyük boyuta ulaşan kistler ağrı yapabilir. Bu durum yumurtalığa giden akışının kesilmesine sebep olarak yumurtalık kaybına yol açabilir. Bu gibi durumlarda acil ameliyatla yumurtalığın düzeltilmesi, kistin çıkarılması ve patolojiye gönderilmesi gerekir. Ayrıyeten normalden büyük kistler diğer organlara baskı yaparak hastaya rahatsızlık verebilmektedir.
Dermoid Kistler, 5 cm ve daha büyük olduğunda hasta için tehlike oluşturabilir. Bu kistlerin etrafını saran kapsüller çok daha kalın olduğundan, yırtılma oranı oldukça düşüktür. Ancak nadiren de olsa bu durum görülebilmektedir. Dermoid kistler çoğunlukla tehlikeli değildir. Büyük bir kısmı kansere sebep olmaz. Ayrıca büyümediği sürece de bir komplikasyon riski barındırmaz. Bu nedenle dermoid kist denilmesinin yanı sıra matür kistik teratom da denir. ” Matür ”kansere yol açmayan” anlamına gelmektedir. Ancak bazı durumlarda tehlikeli olabilir. Özellikle tanının geç koyulması ve kistin bu süreçte büyümesi riskleri artırır. Bu da bazı komplikasyonların önünü açar.
Dermoid kistler iki türlü tehlike barındırır. Biri torsiyon denilen dermoid kistlerin burkulması anlamına gelir. Dermoid kistler, 20 cm’ye kadar büyüyebilir. İçi dolu ve ağır kistlerdir. Kistin ağır ve büyük olması torsiyon riskini artırır ve torsiyon oluşur. Torsiyon sonucunda yumurtalık düzgün beslenemez ve durum devam ederse alınması gerekebilir.
Diğer bir tehlike Rüptür dediğimiz kistin yırtılması olayıdır. Dermoid kistler, bir kese içerisinde oluşur. Bu kesenin yırtılması ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. Kesenin yırtılma olasılığı oldukça düşüktür. Ancak bazı durumlarda kese kendiliğinden ya da ameliyat sırasında yırtılabilir. Bu durumda batına dolan sıvı karın zarının iltihaplanmasına yol açabilmektedir. Ameliyat sırasında kistin yırtılması riskine karşı bazı önlemler alınmaktadır. Bu sayede kist yırtılsa dahi iltihap riski giderilebilmektedir.
Dermoid kist, yeterince büyümüşse dış travmalar veya ameliyat sırasında patlayabilir. Kistin patlaması bazı belirtilerle kendini gösterir. Bunlar arasında şiddetli karın ağrısı, mide bulantısı ve kusma görülebilir.
Dermoid kistin yırtılması sonrası kistin içindeki periton adlı yoğun içerikli sıvının karın iç zarına teması tehlikeli enfeksiyon sürecini tetikleyebilir. İyi huylu olmasına rağmen yırtılan dermoid kistler Peritonit, Bağırsak tıkanıklığı, apse gibi komplikasyonlara yol açabilir.
Matür dermoid teratom riski gebelik döneminde artabilir. Dermoid kist, hamilelikte kendi başına olumsuz bir etki yaratmaz ancak Torsiyon ve Rüptür riskinin olup olmadığına dikkat edilmeli ve süreç takip edilmelidir. Çoğu dermoid kist teşhisi gebelik takibinde ultrasonografi sırasında teşhis edilir. Teşhis edildikten sonra gebelik dönemi boyunca belli aralıklarla takibinin yapılması önemlidir. Kistin bu süreçte yırtılması (patlaması) veya burulması ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu durum anneye de bebeğe de zarar verebilir.
Dermoid kist, tek başına gebe kalmayı etkileyen bir durum değildir.
Dermoid Kist Tedavisi
Yumurtalıklarda oluşan kist tanısını koyabilmek için ilk olarak fiziksel muayene gerekmektedir. Sonrasında ise MR, bilgisayarlı tomografi ve ultrason gibi gelişmiş yöntemlerden yararlanılır. Bu yöntemlerle kistin nerede olduğu, büyüklüğü ve ne tür bir kist olduğu hakkında özellikler tespit edilerek sağlıklı bir tanı konulabilir. Yumurtalıklardaki dermoid kistin tanısında tercih edilen yöntem transvajinal ultrason yöntemidir.
Dermoid kistin tercih edilen tek tedavi yöntemi cerrahi ameliyattır. Bu kistlerin yok olmasında herhangi bir ilaç tedavisi yapılmamaktadır. Kistlerde zamanla ortadan kalkma, küçülme gibi durumlar söz konusu değildir. Yumurtalıklarda oluşan kistlerin ameliyatı karmaşıktır. Minimal invaziv denilen yöntemlerle yumurtalıktaki kist dışarı alınabilir. Bazı durumlarda yumurtalık alınabilirken bazı durumlarda da yumurtalığın alınmasına gerek kalmaz. Buna kistektomi yöntemi denir. Ancak kistin çok büyük olması ve yumurtalığa çok hasar vermesi yumurtalığın kist ile beraber alınmasını gerektirebilir. Her iki durumda da kapalı yöntem olarak bilinen laparoskopik cerrahi yöntemi kullanılır.
Dermoid Kist için uygulanan laparoskopik işlemde hasta genel olarak anestezi altındadır ve acı hissetmez. Bu yöntemde yalnızca cerrahi ekipmanların girebileceği boyutta birkaç milimetrelik kesiler açılır. Tüm ameliyat süreci bir monitörden izlenmektedir.
Bu tedavi yönteminde amaç, kisti büyüyüp çevre dokulara özellikle yumurtalıklara zarar vermeden önce bölgeden uzaklaştırmaktır. Bu işlem sırasında kesenin patlama ihtimaline karşı koruyucu önlemler alınır. Böylece kist dış ortamdan yalıtılır ve kist patlasa dahi karın içinde bir komplikasyona neden olmaz. Diğer yandan işlem sonrası karın içi yıkanabilmektedir.
Bazı durumlarda çeşitli sebeplerden dolayı açık ameliyat yapılması gerekebilir. Bu yöntemde yumurtalık içindeki kiste ulaşabilmek için karın boşluğunu tamamen açacak şekilde bir kesi atılır. Özellikle kist büyük ve kötü huyluysa açık ameliyat yöntemine başvurulduğunu söyleyebiliriz. Ameliyattan sonra ameliyat bölgesinde hafif bir ağrı hissedilebilir ancak bu ağrılar ağrı kesici ilaçlarla azaltılabilir. Uzman doktorlar bu konuda hastaya uygun tedavi hakkında bilgilendirme yapacaktır. Hasta ameliyattan birkaç gün sonra gündelik hayatına devam edebilir.
Dermoid Kist Ameliyat Edilmeli midir?
Dermoid kist ameliyatı yumurtalığın kendi etrafında dönme ve patlama riskini taşıdığından dolayı hastalara cerrahi tedavi önerilir. Torsiyon oluşması halinde yumurtalık kanlanması ve beslenmesi bozulacağı için yumurtalığın tamamen kaybedilmesi riski bulunmaktadır. Ayrıca tedavi edilmeyen dermoid kistlerin ileri dönemde kansere dönüşme riski de bulunur. Bu nedenlerle dermoid kist tanısı konmuş hastaların cerrahi tedavi planının bir an önce yapılması gerekmektedir.
Dermoid Kist genellikle genç kadınlarda görüldüğü için hastalar, ameliyat esnasında yumurtalıklara bir zarar geleceğini ve doğurganlık özelliklerini yitirebileceklerini düşünürler. Bu düşünce çoğu hastanın ameliyatı ertelemesine veya ameliyattan tamamen vazgeçmesine sebep olur. Dermoid kist ameliyatlarında yumurtalık fonksiyonlarının korunması çok önemlidir. Yumurtalığın zarar görmesi, erken menopoz ve gelecekte çocuk sahibi olma ihtimalini azaltabilir. Ancak uzman ve deneyimli cerrahlar tarafından yapılan yumurtalık koruyucu kist ameliyatlarında bu risk oldukça azdır ve amaç yumurtalığı korumaktır.
Dermoid Kist, ameliyat gerektirdiği takdirde ertelenmemelidir. Olası komplikasyonların önüne geçebilmek adına en kısa zamanda deneyimli bir doktora giderek muayene olmak ve sonraki süreçleri iyi bilmek gerekir. Hastaların, ameliyat ile ilgili endişe ettiği tüm sorularını doktora sorması ve doğru bilgi alması bu konudaki endişelerini geçirmede etkili olacaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Dermoid Kist Nasıl Olur?
Dermoid kist, içerisinde embriyolojik dönemden kalan hücre tiplerinin oluşturduğu doku ve ön organların bulunduğu, kese şeklinde kitlelerdir. Dermoid kistler yağlı bir yapıya sahiptir ve içinde saç, kıl, diş, tırnak, kemik vb. maddeler bulunabilir. Bu kistler genellikle iyi huylu ve zararsızdırlar.
Teratom Ameliyatı Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?
Teratom ameliyatı sonrası bir süre karın şişliği görülebilir ancak bu normaldir. Yumurtalık kisti ameliyatından 3 hafta sonra cinsel ilişkide bulunulmasında bir sakınca bulunmamaktadır. Doktor eğer hamileliğe izin vermiyorsa doktorun tavsiyesine uyulmalı ve modern korunma yöntemleri kullanılmalıdır.
Matur Kistik Teratom Zararları Nelerdir?
Matur kistik teratomun verdiği sık zararlardan biri torsiyon ve rüptürdür. Torsiyon kistin kendi etrafında dönerek kan akışını kesmesi ve sonucunda ağrı oluşmasıdır. Rüptür ise ağır kistin içinde olduğu kesenin yırtılmasıdır. Bu yırtılma sonucunda kist içindeki sıvı batına yayılabilir ve bu karın içinde iltihaplanmaya yol açabilir.
Dermoid Kist Kansere Dönüşür mü?
Dermoid Kist çok az olasılıkla kansere dönüşür. Bu olasılık %1- %2 oranında görülebilmektedir. Menopoz dönemi ve sonrasındaki kadınlarda bu oran daha yüksek olabilir.
Teratom Tekrarlama Olasılığı Nedir?
Teratom eğer tamamen çıkarılır ve temizlenirse tekrarlanma olasılığı oldukça azdır. Ancak o esnada yumurtalıkta başka bir teratom bulunması ve ameliyat sırasında fark edilememesi kistin büyümesine sebep olarak tekrar ameliyat gerektirebilir.
Dermoid kist ameliyatı sonrası adet ne zaman olur?
Dermoid kist ameliyatı sonrasında regl döngüsünün 30 ile 35 gün başlaması beklenmektedir. Bu süreden sonra regl döngüsünün normal düzenine oturması ise birkaç ay sürebilmektedir. İlk aylarda yaşanan adet düzensizliği olağan dışı olmadığından hastaların endişelenmesine de gerek yoktur. Ancak ilk aylardan sonra adet düzensizliği sürüyorsa jinekolojik muayene ile dermoid kist operasyonunun başarısı kontrol edilmelidir. Tamamen temizlenmeyen kistlerin operasyon öncesindeki şikayetlere tekrar yol açması muhtemeldir.
Dermoid kist ameliyatı sonrası cinsel ilişki olur mu?
Ameliyat sonrasında cinsel ilişkiye girmek için hastaların birkaç hafta beklemeleri gerekir. Operasyonu takip eden süreçte yaşanan şişlik nedeniyle ağrılar oluşması doğaldır. Ağrıların geçtiği ve hastanın kendini hazır hissettiği durumda cinsel ilişki mümkündür.
Dermoid kist bacak ağrısı yapar mı?
Dermoid kist hastaların vücutlarında belli başlı bölgelerde ağrıyla belirti göstermektedir. Bu belirtiler arasında en yaygın olanlar ise bel ve bacak bölgesindeki ağrılardır. Bacak ağrılarını dikkate alarak hastanın erken teşhisi sağlaması dermoid kiste müdahaleyi kolaylaştıracaktır. Bu çerçevede dermoid kist sorunu yaşayanların bacak ağrısı yaşamaları olağan dışı değildir.
Dermoid kist bebeğe zarar verir mi?
Gebelik süresince anne adaylarının en büyük endişesi dermoid kistin bebeklere zarar verip vermeyeceğidir. Bu bağlamda kist torsiyon, rüptür ve enfeksiyon gibi belli başlı komplikasyonlara yol açar. Gebelik ve dermoid kistin beraber seyrettiği durumlarda hekim kontrolünde olunması büyük öneme sahiptir.
Dermoid kist adet düzensizliği yapar mı?
Kadınların adet döngülerini bozan faktörlerden bir tanesi de dermoid kistlerdir. Anormal vajinal kanamalara yol açan kistler rahim astarının daha fazla büyümesine de neden olur. Bu nedenle adet döngüsü olumsuz etkilenir ve kadınlarda beklenmeyen kanamalar ortaya çıkar. Eğer hasta dermoid kist problemi yaşıyorsa adet düzensizliği olabilir.
Dermoid kist tekrar eder mi?
Dermoid kist yumurtalıklardaki germ hücrelerinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle yumurtalığı olan her kadında dermoid kist oluşması veya tekrarlaması yaşanabilir.
Dermoid kist gebe kalmaya engel mi?
Dermoid kist normal koşullarda kadınların hamile kalmasına engel değildir. Fakat kistin aşırı büyümesi ve yumurtalığın fonksiyonlarını gerçekleştirmesine engel olması halinde gebeliğin gerçekleşmemesi olağandır. Hamileliği engelleyici kistin olup olmadığını kontrol etmek için hamile kalmayı düşünen kadınların düzenli olarak jinekolojik muayeneden geçmeleri önerilmektedir.
Dermoid kist ameliyatından sonra hamile kalınır mı?
Dermoid kistin normal koşullarda hamileliği engellemesi gibi bir durum yoktur. Ameliyat sonrasında kistin başarılı şekilde temizlenmesi hamileliği engellemeyeceği gibi hamile kalmayı kolaylaştırabilir. Düzenli jinekolojik muayene sayesinde bu süreci sorunsuz bir şekilde tamamlayabilirsiniz.
Dermoid kist ilaçla tedavi olur mu?
Kist tedavilerinde ilaçla müdahale pek tercih edilen bir yöntem değildir. Nitekim kistlerin ilaçla tedavisinde başarılı bir sonuç da henüz yoktur. Bu nedenle 5 cm ve üzeri boyuttaki kistlerin cerrahi müdahale ile alınması gerekir. Kistin boyutu arttıkça vücutta oluşacak komplikasyonların da ciddiyeti artacaktır. Olası riskleri önlemek adına kist tespitinden sonra en kısa sürede cerrahi müdahale gerekir.
Dermoid kist kendiliğinden kaybolur mu?
Dermoid kistler genel olarak doğuştan vücutta bulunan ve zamanla büyüyen formdadır. Kistlere müdahale edilmesi yalnızca cerrahi yöntemlerle mümkündür. Bu çerçevede ilaçla tedavi ya da kistin kendiliğinden geçmesinin beklenmesi doğru değildir. Zamanla kaybolmadığı gibi kistin tedavisinin yapılmaması halinde büyümesi ve vücutta çok farklı sorunlara yol açması da ihtimal dahilindedir. Riskleri ortadan kaldırmak adına dermoid kistlere müdahale geciktirilmemelidir.
Dermoid kist hamileliğe engel mi?
Dermoid kist sorunu yaşayan kadınların en büyük endişesi hamile kalamamaktır. Adet döngüsünü etkileyen ve sorunlara neden olan kistlerin genel olarak hamileliği önlediği söylenemez. Ancak kistin boyutunda ciddi bir artış olması ve kistin yumurtalık fonksiyonlarını bozması durumunda hamilelikle alakalı sorunlarla karşılaşılabilmektedir. Özellikle 5 cm ve üzeri boyutlardaki kistlerin cerrahi operasyonla alınması gerekir. Aksi durumda hamileliğin gerçekleşmesi pek mümkün olmaz.