Menopoz kadının üreme faaliyetlerinin son bulduğu bir döneme işaret eder. Yumurtalık fonksiyonlarının azalmasına bağlı olan bu dönem, bazı kadınlar için halsizlik, huzursuzluk veya ateş basması gibi belirtilere neden olabilir ve kadınlar semptomların tedavisi için bir hekime başvurmak isteyebilirler. Menopoz tedavisi çoğunlukla menopoz sonrası dönemde oluşabilecek rahatsızlıkların önlenmesi ve erken dönem belirtilerini hafifletmek için yapılır. Menopoz, yaşamın doğal döngüsü içerisinde geri döndürülemez bir süreçtir. Ancak menopozun neden olduğu semptomlar ve ileri yaşlarda ortaya çıkabilecek diğer rahatsızlıklar tedavi edilebilir.
Menopoz Nedir?
Kadınların üreme faaliyetleri belirli bir zamana kadar devam eder. Menopoz, östrojen üretimin durması kaynaklı kadınların adet döngülerinin 1 yıldan uzun süre süredir devam etmediğini anlatan doğal bir dönemdir. Yumurta (oosit) üretiminin azalması ile başlar ve sıcak basması, huzursuzluk gibi erken dönem semptomlarına neden olur. Menopoz dönemi sonrası kadınlar adet görmez ve gebe kalamazlar.
Yapılan bazı çalışmalara göre Türkiye’de menopoza girme yaşı ortalama 47,8’dir. 40 yaşından önce doğal veya cerrahi nedenlerden menopoza girilmesi, prematür menopoz (erken menopoz) olarak tanımlanır. Cerrahi prosedürler, diğer sağlık sorunları ve çevresel faktörler erken menopoza neden olabilir.
Menopoz bir hastalık veya rahatsızlık değil, biyolojik ve doğal bir süreçtir. Kadınların yumurta üretme potansiyelleri doğumdan itibaren sınırlanır. Ergenlik çağına ulaşmış bir kadında yaklaşık 300 ila 400 bin yumurta hücresi bulunur ve her ay başında kullanılmayan yumurta hücreleri atılır. Bu süreç, yumurta üretiminin ve östrojen gibi diğer bazı hormonların üretiminin durması ile tamamlanır ve menopoz olarak adlandırılır.
Menopoz Belirtileri
Bazı kadınlar için menopoza girmek sıcak basması, ruh hali değişiklikleri, kas kaybı, hafızada gerileme gibi belirtilere neden olur. Çoğu kadın bu semptomları hafif olarak hisseder veya hiç yaşamaz ancak belirtiler yaşam tarzı değişiklikleri yapılmasını gerekli kılabilir. Menopozun erken dönem ve uzun dönem belirtileri/etkileri şunlardır:
Sıcak Basması
Menopoz belirtileri yaşayan çoğu kadın sıcak basmasından şikayetçidir. Sıcak basması vücudun tamamında veya bazı bölgelerinde ani sıcaklık artışı olarak hissedilir. Şiddeti ve süresi değişiklik gösterir.
Duygu-Durum Değişimleri
Menopoz nedeni bilinmeyen duygu değişimlerine sebep olabilir. Bu durum hormonlar ile ilgili değildir. Menopoz döneminde huzursuzluk, depresyon, sinirli olma hali gibi belirtiler görülebilir.
İnkontinans
İdrar kaçırma olarak da bilinen inkontinans, mesane kontrolü kaybıdır. Menopoz dönemi belirtileri arasında idrara sık çıkma ve idrar kaçırma görülmesi olasıdır.
Kas kaybı ve yağlanma
Menopoz döneminde yaşlanma ile birlikte kas kaybı ve vücudun bazı bölgelerinde yağlanma görülebilir. Bununla beraber cilt yapısındaki bazı değişiklikler (incelme gibi) fark edilebilir.
Psikolojik etkiler
Menopoz dönemi çoğu kadın için normal ve doğal bir süreçtir ancak bazı kadınlar uzun süreli psikolojik etkiler yaşayabilir. Menopoza giren kadınların bir kısmında depresyon, uzun süren huzursuzluk gibi psikolojik semptomlar görülebilir. Çoğu durumda kültürel faktörlere dayanır.
Vajinal Kuruluk
Post menopoz döneminde östrojen üretiminin durmasına bağlı olarak vajinal kuruluk görülebilir. Vajinal kuruluk, cinsel birleşme sırasında ağrıya neden olabilir.
Menopozda Hamilelik Belirtileri
Menopoz döneminde hamilelik durumu nadir olarak görülse de hamile kalma olasılığı mevcuttur. Özellikle bu durum menopoza girmeden önceki geçiş süreci yani perimenopoz döneminde oluşabilir. Menopoz dönemi ile beraber hem öncesinde hem de sonrasında bazı hormonal değişiklikler görülmektedir. Fakat yumurtlama tamamen durmadığı süre boyunca gebelik ihtimali vardır. Menopozda ise hamilelik belirtileri, genel olarak menopoz belirtileri ile karıştırılabilir. Menopozda hamilelik belirtileri şu şekilde özetlenebilir:
- Yorgunluk: Hormonsal değişiklikler hamilelikte ve menopoz döneminde yorgunluğa sebep olabilir.
- Adet düzensizliği: Menopoza geçiş dönemi ile beraber adette düzensizleşme meydana gelir. Fakat hamilelikte adet döngüsünde değişikliklere sebep olabilir. Adetin tamamen kesilmesi menopoz belirtisi olsa bile hamilelikte adetlerin kesilmesine sebep olur.
- Mide bulantısı: Sabah bulantıları genel olarak hamilelik durumu ile bağdaştırılmaktadır. Ancak mide bulantıları hormonlardaki değişikliklerden kaynaklanabilir.
- Ruh hali değişimleri: Menopoz dönemiyle beraber bazı hamilelik dönemleri aniden ruh hali değişimlerine neden olabilir.
- Göğüs hassasiyeti: Hamilelik sürecinde olduğu gibi menopozda da hormonal değişiklikler sebebiyle göğüslerde hassasiyet oluşturabilir.
Erken Menopoz Belirtileri
Erken menopoz durumu, kadınlarda 40 yaş altında yumurtalıkların işlevini kaybetmesi ve adet döngüsünün durmasıyla meydana gelir. Normal menopoz döneminden daha erken yaşandığı için bazı sağlık riskleri ile birlikte gelebilir. Erken menopozun belirtileri ise doğal menopoz ile benzer olmakla beraber beklenmedik bir zamanda ortaya çıkabilir. Bu sebeple belirtilerin fark edilmesi zorlaşmaktadır. Erken menopoz belirtileri şu şekildedir:
- Adet döngülerinin düzensiz hale gelmesi, seyrekleşmesi veya tamamen kesilmesi.
- Aniden meydana gelen sıcak basması, cilt kızarıklığı ve aşırı terleme durumu.
- Östrojen seviyesinin düşmesiyle beraber vajinal kuruluk, cinsel ilişki sırasında rahatsızlık hissi ve kaşıntı.
- Depresyon, anksiyete, ruh hali dalgalanmaları ve sinirlilik durumu.
- Hormon seviyelerindeki azalma ile beraber cinsel isteksizlik.
- Gece terlemeleri, uykusuzluk ve sıcak basmalarına ek olarak uyku kalitesinde düşmeler yaşanabilir.
- Ciltte kuruluk, ince kırışıklıklar, saç dökülmesi ve elastikiyet kaybı gibi belirtiler görülebilir.
- Erken menopoz dönemi ile beraber metabolizma yavaşlar, bu durum kilo alımına sebep olur.
Menopoz Tedavisi
Menopoz bir hastalık değildir ve her menopozlu kadının tedavi edilmesi gerekmez. Menopoz tedavisi büyük oranda östrojen kaybına bağlı olarak ortaya çıkabilecek durumların engellenmesi ve erken menopoz semptomlarının giderilmesi için uygulanır. Tedavi hormon takviyelerini ( Hormon Replasman Tedavisi, HRT), antidepresanları veya bitkisel terapileri içerebilir.
Bazı kadınlarda menopoz döneminin etkileri, post menopoz döneminde kalp hastalıkları, osteoporoz (kemik erimesi) gibi bazı rahatsızlıklara neden olabilir. Bu durumda hormon tedavisi uygulanması gerekir. Post menopoz, menopoz sonrası dönem anlamına gelir. Post menopoz döneminde adet görülmez veya kişi gebe kalamaz.
Özellikle şiddetli erken menopoz belirtileri gösteren ve kemik erimesi yaşına oranla yüksek olan kadınlar için hormon replasman tedavisi gerekli olabilir. HRT, bir çeşit yerine koyma tedavisidir. Duran hormon üretimi nedeniyle dışarıdan hormon takviyesi yapılır. Menopoz sonrası hormon tedavisi alan kadınların daha uzun yaşadığını gösteren bazı çalışmalar bulunur. Diğer yandan menopoz belirtilerinin önlenmesinde de etkilidir.
Menopoz dönemi çoğu kadın için kabul edilebilir ve doğal bir dönem olarak görülür. Ancak bazı kadınlar menopozun psikolojik etkilerine daha fazla maruz kalabilirler ve hatta depresyona girebilirler. Menopozun psikolojik etkilerinin hafifletilmesi için, antidepresanlar gibi ilaçlar kullanılabilir. Antidepresanlar, sürecin daha kolay atlatılmasına yardımcı olabilir. Diğer taraftan menopoz döneminin ateş basması, huzursuzluk gibi belirtiler için bitkisel tedaviler kullanılabilir. Ateş basması, uykusuzluk veya huzursuzluk gibi belirtiler için kullanılan bitkisel tedaviler, sürecin etkilerini hafifletir.
Menopozun Cinselliğe Etkisi
Menopozun cinselliğe etkisi kendisini birkaç alanda gösterir. Öncelikle, kadın menopoz sonrası adet görmez veya doğal yollar ve yardımcı üreme teknikleri ile gebe kalamaz. Bu nedenle cinsel birleşme sırasında korunmaya gerek kalmadığını düşünebilir. Ancak korunma, cinsel yollarla bulaşan hastalıklardan kaçınmak için gereklidir. Aksi takdirde yaşlılıkla birlikte zayıflayan bağışıklık sistemi ciddi sonuçlar doğurabilir.
Menopoz cinselliği bitirmez. Menopoza girmiş bir kadın cinsel birleşmeden haz duymaya devam eder ancak hormon üretiminin durmasına bağlı olarak ortay çıkan vajinal kuruluk, cinsel istekte azalmaya neden olabilir. Vajinal kuruluk, kadının cinsel birleşme sırasında acı duymasına ve cinsel birleşmeden kaçınmasına neden olabilir. Vajinal kuruluk için bazı lokal hormon uygulamaları önerilebilir. Kegel egzersizleri, cinsel istekten duyulan hazzı arttırmak konusunda yardımcı olabilir.
Çoğu durumda menopozlu kadının cinsellikten uzaklaşmasını gerektiren biyolojik bir etken bulunmaz. Haz almasını sağlayan klitoris ve diğer erojen bölgeler sağlıklıdır. Ancak menopoz sürecinin psikolojik etkileri cinselliği etkileyebilir. Bu durumda bir psikolojik danışma hizmeti almak faydalı olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Menopoz Kilo Yapar Mı?
Menopoz döneminde östrojen seviyelerindeki azalma yağlanmaya ve kilo almaya neden olabilir. Yağlanma genel olarak bölgeseldir. Ancak yaşlanma ve menopoz sürecinin psikolojik etkileri kadının kilo almasına neden olmuş olabilir.
Menopoz Ne Kadar Sürer?
Menopoz süreci Türkiye için ortalama 47 yaşında başlar ve bundan önceki dönemde kadının 1 yıl süresince adet görmemesi beklenir. Ancak erken dönem belirtileri daha önce başlayabilir. Menopoz sonrası dönem (post menopoz) yaşam boyunca sürmeye devam eder.
Erkekler Menopoz Olur Mu?
Menopoz, kadınların östrojen ve progesteron gibi hormonların üretiminin durmasına bağlı olarak üreme fonksiyonlarını kaybettikleri dönemdir. Erkekler menopoz olmaz. Erkeklerin androjen üretiminin azaldığı döneme andropoz denir.
Menopozda Hamile Kalınır Mı?
Menopozda hamile kalmak mümkün değildir. Çoğu kadın 45 yaşından sonra menopoza girer ve menopoz öncesi süreçte zaten gebe kalma şansları %5’in altındadır. Bu oran menopozla birlikte %1’e düşer.
Menopozda Adet Görülür Mü?
Menopozda adet görülmez. Menopoz, kadınların östrojen ve progesteron gibi hormonları daha fazla üretemediği bir dönemdir. Hormon üretimi durduğunda adet döngüsü de son bulur. Ancak nadir durumlarda bazı kadınlar, menopozdan sonra lekelenme tarzında kanama yaşayabilirler. Bu postmenopozal kanama olarak adlandırılır ve mutlaka nedeni araştırılmalıdır.
Menopoz Ateş Basması Yapar Mı?
Menopoz ateş basmasına neden olur. Ateş basması, çoğu zaman vücudun üst bölgesinde ani bir sıcaklık artışı olarak hissedilir. Ateş basmasına bağlı olarak vücudun bazı bölgelerinde kızarıklıklar görülebilir. Genellikle 1 dakikadan kısa sürer ancak bazı durumlarda süresi 10 dakikaya kadar çıkabilir.
Menopozda Döneminde Vajinal Kuruluk Nasıl Giderilir?
Menopoz döneminde vajinal kuruluğun meydana gelmesi, hormonal değişikliklerden dolayı sıklıkla görülür. Bu durum ise cinsel ilişki sürecinde rahatsızlık oluşturabilir. Bu süreçte vajinal kayganlaştırıcılar ve doktor danışmanlığı tavsiye edilir. Aynı zamanda düzenli cinsel aktivite yapmak, vajinal kan akışını artırır ve dokuların sağlıklı bir şekilde kalmasını sağlar.
Menopozda Üşüme Olur Mu?
Menopoz döneminde üşüme sorunu sık görülen bir problemdir. Menopozla beraber hormonal değişimler, östrojen seviyelerindeki düşüş, vücut ısısını etkileyebilir. Östrojenin azalması, vücut sıcaklığını düzenleyen mekanizmaları etkiler ve üşümeye sebep olabilir. Buna ek olarak bazı tiroid sorunları ile karşılaşılabilir. Menopoz döneminde sıklıkla üşüme hissediliyorsa, bu durum yaşam kalitesi etkileniyorsa bir sağlık uzmanına danışmak faydalıdır.
Menopozda Miyom Kanama Yapar Mı?
Menopoz döneminde miyomlar kanamaya sebep olabilir. Miyomlara bakıldığında ise bunlar, rahimde bulunan iyi huylu tümörler arasındadır. Bazı hormonal değişimlerle büyüyebilir veya küçülme gösterebilmektedir. Menopoz sürecinde östrojen seviyeleri düştüğü zaman miyomların boyutu küçülür. Fakat bazı durumlarda kanamaya sebep olabilir.
Menopoz Döneminde Halsizlik Olur Mu?
Menopoz döneminde halsizlik, sık görülen bir problemdir. Hormonal değişimler, sıcak basması, duygusal dalgalanma ve uyku bozuklukları, enerji seviyesini olumsuz etkiler. Aynı zamanda beslenme alışkanlıklarındaki değişimler, halsizliğe yol açabilir. Eğer bu durum sürekli olursa bir sağlık uzmanına danışmak gerekebilir.
Aniden Menopoza Girilir Mi?
Aniden menopoza girmek genellikle erken menopoz veya prematüre ovar yetmezliği olarak adlandırılmaktadır. Normal sürece bakıldığı zaman menopoz 45 ila 55 yaşları arasında doğaldır. Fakat bazı kadın bireyler bu süreci beklenmedik bir şekilde erken yaşamaktadır. Bunun en temel nedenleri arasında sağlık sorunları, cerrahi müdahale veya genetik denilebilir. Bu durumda bazı ruh hali değişimleri ve sıcak basmaları gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Menopoz Başlangıcında Hamile Kalınır Mı?
Menopoz başlangıcında hamile kalma olasılığı azalmaktadır. Ancak bu durumda tamamen ortadan kalkmamaktadır. Bu dönem ise perimenopoz olarak adlandırılır. Bu süreçte ise hormon seviyeleri dalgalanır. Perimenopoz dönemi ile birlikte yumurtlama sıklığı azalırken bazı aylarda yumurtlama gerçekleşebilir.
Menopoz Döneminde Ateş Basmasına Bitkisel Tedavi Var Mı?
Menopoz döneminde meydana gelen ateş basmaları, hormonal değişikliklerin bir sonucu olarak sıklıkla görülmektedir. Bazı bitkisel tedaviler, bu belirtileri hafifletmek için bazı bireyler tarafından tercih edilir. Bu tedavi yöntemlerinden birisi olan soya ürünleri, östrojen benzeri etkisi olan içerikleri barındırır. Aynı zamanda kırmızı üzüm kabuğu, karanfil, sarımsak, nane ve bazı yerli bitkiler ön plana çıkar.
Menopozda Ayak Yanması Olur Mu?
Menopoz döneminde ayak yanması hissi, birçok kadın için yaygın bir durumdur. Özellikle bazı dolaşım problemleri, kan dolaşımını etkiler ve ayaklarda yanma, rahatsızlık hissine sebep olabilir. Bununla beraber sinir hasarı, bazı kadınlarda görülen bir durumdur. Karıncalanma hissi ile beraber belirtilerde kendini göstermektedir. Aynı zamanda östrojen seviyelerinin düşmesi, sinir sistemi üzerinde etkilidir ve bu durum yanma hissine sebep olabilir.