Adet sancısı, tıbbi literatürdeki adıyla dismenore, kadınların regl dönemlerinde deneyimledikleri bir ağrıdır. Regl ağrıları, her kadında görülmese de kadınların neredeyse yüzde ellisinde görülür. Regl sancisi tetikleyicisi ise uterus duvarındaki kasların ve kan damalarının kasılması durumudur. Bu kasılmalar farklı nedenlerden kaynaklı olarak kimi zaman şiddetini artırarak şiddetli regl ağrısı şeklinde deneyimlenir. Bu ağrıya eşlik eden kramplar, mide bulantısı ya da ağrısı, bel ağrısı ve bacaklarda hissizlik gibi belirtiler de gözlemlenebilir. Elbette regl ağrısı, regl olma sürecinin tüm aşamalarında görülmez. Kimi zaman ilk günlerinde, kimi zaman da regl biterken görülebilir. Tabii ki, eğer regl ağrıları sürekli bir durum haline geldiyse ve normal bir durum gibi görünmüyorsa, kesinlikle bir kadın doğum uzmanına danışmak önemlidir.
Adet Sancısı Nedir?
Regl dönemlerinde kramp ve karında ağrı şeklinde ortaya çıkan ağrılara adet sancısı denir. Adet sancısı, adet döneminde uterustaki kasların kasılması sonucu oluşur. Alt karın ağrısı genellikle regl ağrıları ile ilişkilidir ve bu ağrılar, regl dönemine veya ikincil bir hastalığa bağlı olarak ortaya çıkabilir. Tabii ki, eğer regl ağrıları sürekli bir durum haline geldiyse ve normal bir durum gibi görünmüyorsa, kesinlikle bir kadın doğum uzmanına danışmak önemlidir.
Adet ağrısı, şayet birincil adet sancısı ise bu durum her regl zamanı tekrarlanır. Herhangi bir hastalıkla ilgisi söz konusu değildir. İkincil regl ağrıları ise daha şiddetlidir ve uzun sürer. Regl başlangıcından itibaren görülen sekonder regl sancısı, kişide ciddi bir yorgunluğa sebep olur. Bu ağrıların oluşumunda, üreme organlarındaki bir sorun ya da enfeksiyon gibi nedenler rol oynayabilir.
Adet Sancısı Neden Olur?
Anatomik açıdan regl döneminde ağrı olması normal bir durumdur. Bu durumu tetikleyen noktalar ise rahim duvarının kasılması ve kasılma sırasında kan damarlarını sıkıştırmasıdır. Kan damarları sıkıştığında rahme giden kan akışı kısmi olarak kesilir ve rahimde oksijen kalmaz. Birkaç saniye içinde gerçekleşen bu durum sonucunda rahimde yer alan dokular ağrı oluşturan kimyasallar salgılar. Oluşan ağrı öncesinde prostaglandinler de salgılanır ve kimyasallar üretilir. Son aşamayla birlikte ağrı seviyesi daha da artar. Prostaglandinler ile ağrı duyusu oluşur, kan damarları kasılır. Kanamayla birlikte bu ağrının azaldığı gözlemlenir. Dolayısıyla reglin ilk günlerinde ağrı olması son derece normaldir.
Birincil adet sancısı nedenleri daha çok doğal döngü içinde gerçekleşse de ikincil ağrılar daha farklı nedenlerden kaynaklanır. Çikolata kisti (endometriozis), pelvik inflamatuar hastalıklar, fallop tüpleri, miyomlar, yumurtalık kistleri ve diğer sorunlardan dolayı ağrılar tetiklenebilir. Aynı zamanda idrar yolu hastalıkları ile psikolojik sorunlar da adet sancısı nedenleri arasındadır. Yaş ilerledikçe, üreme organlarındaki çeşitli sorunlarda artış görülebilir. Düzenli kontroller yaptırılarak ikincil regl ağrılarının önüne geçmek mümkündür.
Adet Sancısı Belirtileri
Regli sancisi için öne çıkan belirtiler olsa da her kadın farklı bir ağrı deneyimi içindedir. Bu belirtiler arasında hiçbirini deneyimlemeyip bambaşka bir ağrı deneyimi içinde olmak da mümkündür. Yine de klinik açıdan adet sancısı belirtileri tanımlanırken belli başlı noktalar ele alınarak şu gibi belirtiler öne çıkarılır:
- İshal
- Mide bulantısı
- Alt karın ağrısı
- Baş dönmesi
- Kasıklarda ve bacaklarda ağrı
- Yorgunluk hissi
- Bel ve sırt ağrısı
Adet Olmayıp Adet Sancısı Çekmek
Bazı kadınlarda adet olmayıp adet ağrısı çekmek gibi durumlar gözlemlenebilir. Bu durumun temel nedenini bilmek, ancak yapılan muayeneler sonrası anlaşılacaktır. Yine de genel olarak ikincil regl ağrıları kapsamında bu durum değerlendirilir. Kişide dış gebelik, yumurtalıklarda kist ya da miyom gibi durumlar söz konusuysa alt karın bölgesinde regl oluyormuş gibi ağrılar yaşanabilir.
Adet sancıları genellikle adet olmadan 1-2 gün önce ortaya çıkar. Ancak, normal adet döngüsü zamanında olmayan bir kişi için bu deneyim, farklı tıbbi durumları düşündürebilir. Dolayısıyla hormonal kontrollerin ve muayenelerin doktor tarafından gerçekleşmesi önemlidir. Kimi zaman hamilelikle ilgili düşünceler de gelişir. En net sonuç, yapılacak incelemeler sonucu ortaya çıkacaktır.
Adet Sancısı Ne Kadar Sürer?
Adet sancısı, düzenli regl döngüsü içinde olanlar için genellikle adet olmadan 1-2 gün önce başlar ve 24-72 saat arası sürer. Süreç boyunca her zaman aynı seviyede olmaz. Kimi zaman şiddetli adet sancısı görülürken, kimi zaman bu şiddet daha düşük seviyelerde seyreder. Kanamanın artması ile regl sancısı için bir azalma gözlemlemek mümkündür. Reglin bitmesine doğru bu ağrılar tamamen azalır. Bir sonraki döngü gelene kadar herhangi bir ağrı yaşanmaz.
Dismenore, elbette herkeste birincil tipte başlamaz ve sürmez. Kronik durumlarda ve ikincil bir nedene bağlı olarak gelişen adet ağrılarında, daha uzun süren ve şiddetini daha da artıran sancılarla karşılaşılabilir. Bu ağrılar birkaç günde son bulmaz, uzun sürelidir. Dolayısıyla bu gibi ağrı deneyimlerini azaltıcı yöntemler de kimi zaman işe yaramaz. Mutlaka doktor desteği gerektirir. Muayene sonrası karar verilecek olan uygulamalarla, daha düzenli regl döngüsü oluşturulmak için çalışılır.
Adet Sancısını Tetikleyen Şeyler
Adet sancısını tetikleyen birçok faktör bulunmaktadır. Bu unsurlar, kişilerin daha fazla ağrı hissetmelerine yol açabilir. Bu nedenle, bireylerin bu faktörleri önceden bilerek kendi durumları hakkında düşünmeleri ve ardından gerekli önlemleri almaları faydalı olabilir. Adet sancısını etkileyen faktörler arasında şunlar bulunmaktadır:
30 yaşından küçük olmak
Regl ağrısı, zaman içinde azalan ve yaş aldıkça hiç görülmeyen bir süreç içindedir. Dolayısıyla 30 yaşından küçük kişilerde regl ağrısı şiddetli olarak deneyimlenebilir. Kasılma konusunda daha genç olan kasların, regl şiddetini artırdığı kaydedilir.
Adet düzensizliği yaşamak
Adet düzensizliği, birçok nedenden kaynaklı olarak görülebilir. Rahminde miyom ve yumurtalıklarında kist olan kişilerde düzensiz bir adet döngüsü söz konusu olabilir. Ayrıca hormonal durumlar da bu düzensizliği tetikler. Adetteki düzensizlik, kişilerde regl sancısını artırır. Bu sebeple daha ağrılı bir regl süreci deneyimlerler.
Sigara içmek
Birçok hastalığın tetikleyicisi olan sigara, regl ağrıları için de önemli bir tetikleyicidir. Yapılan çalışmalar sigara kullanan kişilerin, kullanmayan kişilere göre %33 oranında daha fazla regl ağrısı deneyimleme olasılığı olduğunu saptar.
11 yaş öncesi adet görmüş olmak
Küçük yaşlarda regl olmuş bireylerde, regl ağrısı daha sık görülebilir. Farklı sebeplere bağlı olarak 11 yaş öncesinde regl olunabilir. Bu durumda hormonal dengeyi etkileyebilecek sosyo-ekonomik faktörler de rol oynayabilir. Bu nedenle, 11 yaş öncesi regl olmak, şiddetli adet sancıları deneyimlemeye neden olabilir.
Fazla kilolu olmak
Kadınlardaki kilo artışı durumu hormonal dengeyi birçok açıdan etkiler. Regl döneminin düzenli bir şekilde gerçekleşmesi, bu hormonal döngüye bağlı olduğu için adet düzensizliği oluşur. Regl ağrıları, adet düzensizliği yaşayan kişilerde yoğun bir şekilde görülür. Dolayısıyla fazla kilolu olmak, regl sancisi tetikleyicileri arasında yer alan bir etkendir.
Adet döneminde alkol kullanmak
Alkolün etkisiyle regl dönemi ağrıları süresi uzayabilir. Kan damarlarında genişlemeyi tetikleyen alkol, regl döneminde sıklıkla kullanılırsa şiddetli regl ağrısı gözlemlenebilir. Dolayısıyla adet döneminde alkol kullanımı azaltılmalıdır. Mümkünse hiç kullanılmamalıdır.
Adet Sancısı Nasıl Geçer?
Şiddetli adet sancısı, birçok kadının günlük aktivitelerini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu nedenle, birçok kadın bu ağrıları hafifletmek için çeşitli çözümler arar. Bu noktada birkaç faydalı yöntem bulunmaktadır. Özellikle ağrı kesiciler gibi ilaçlar almak, egzersiz yapmak, bacaklara sıcak su torbası uygulamak ve yoga yapmak rahatlama sağlayabilir. Elbette en etkili yöntemlerden biri dengeli beslenmedir. Dengeli ve düzenli beslenme, birçok regl sancısını hafifletmeye yardımcı olabilir, böylece regl sürecinizi daha az ağrılı bir şekilde geçirebilirsiniz.
Adet sancısını hafifletmeye yönelik uyguladığınız bu aktiviteler her zaman işe yaramayabilir. Özellikle daha kronik durumlarda ağrının şiddeti artabilir. Ağrı şiddeti yükseldiğinde, oral yoldan alınan ağrı kesiciler yerine iğne gibi yöntemlere başvurmak faydalı olabilir. Ayrıca, yetişkinlerde doğum kontrol için zaten kullanılan bir ilaç takibi varsa, bu ilaçlar adet sancısını tetikleyen hormonları azaltarak etkili bir yöntem olabilir.
Adet ağrısı, regl döneminde kişilerin karşılaşabileceği bir rahatsızlıktır. Başlangıçta yoğun olabilen bu ağrı, zamanla etkisini azaltabilir ancak bazı durumlarda günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir. Kişinin normal aktivitelerini engelleyebilir ve can sıkıcı durumlar yaratabilir. Bu nedenle, birçok kadın için regl ağrısı, geçirilmesi ve önlenebilmesi gereken bir durumdur. Kadınlar, bu ağrıyı yaşamak yerine önlemler almak, nedenini araştırmak ve etkilerini hafifletmeye çalışmak amacıyla uzmana başvurabilir veya evde uygulayabilecekleri yöntemlere başvurabilirler.
Regl sancisi, her ne kadar farklı uygulamalarla kısa zamanda şiddetini azaltıyor olsa da kronik durumlar için aynı şeyi söylemek güç olacaktır. Kronik regl ağrısı deneyimleyen kişilerin mutlaka kadın doğum uzmanına başvurması, deneyimlediği ağrının nedenini araştırması ve tedavi olması çok önemlidir. Tedavi sürecinde kişinin tam katılımı gerekir. Doktorun verdiği ilaçları düzenli kullanmak, gerekiyorsa egzersiz ve diyet takibi yapmak ve regl döngüsünü kaydetmek; bu kapsamda iyileşme için yapılması gereken önemli aşamalardır. Regl ağrısı aşılamayacak bir sorun değildir. Önlem almak ve tedavi olmak sizin elinizdedir.