Modern tıbbın ilerlemesiyle birlikte cerrahi yöntemler de değişmeye başlamıştır. Eski moda açık ameliyatlar, uzun ameliyat süreleri ve komplikasyon riskleri ile günümüzde pek tercih edilmez. Uygun durumlarda kullanılan, kapalı ameliyat tekniği laparoskopi, jinekoloji başta olmak üzere diğer alanlarda da yaygınlaşmaktadır.
Laparoskopi Nedir?
Laparoskopi, hastada açılan kesik sayısını minimum seviyede tutmayı ve karın içi organları mikro kameralar ve araçlar kullanarak incelemeyi amaçlayan ameliyat ve teşhis tekniğidir. Genellikle kadın hastalıkları ve doğum alanında kullanılsa da bazı kanser türlerinin teşhisi ve cerrahi işlemler için tercih edilebilir.
Laparoskopi, Kapalı ameliyat olarak bilinir. Bunun nedeni hastada cerrahi işlem sırasında açılması gereken kesik sayısının az olmasıdır. Hekim, yalnızca mikro araçları ve laparoskopu yerleştirecek 5-10 milimetrelik kesikler açar.
Laparoskopi, başlarda jinekoloji alanında bir teşhis yöntemi olarak kullanılsa da günümüzde jinekoloji başta olmak üzere diğer alanlarda da sıklıkla kullanılmaya başlamıştır. Laparoskopi, getirdiği daha kısa taburcu olma süresi, cerrahi tedavi sonrası daha az ağrı gibi olumlu sonuçlar nedeniyle sıklıkla tercih edilen bir yöntem haline gelmiştir.
Laparoskopi Nasıl Yapılır?
Laparoskopi, genel anestezi altında yapılır. Uyutulan hastanın karın bölgesine 1 cm kadar kesiler açılır. Bu kesiler laparoskop ve diğer cerrahi araçların girişi için kullanılır. Kesilerin açılmasından sonra cerrah, karın bölgesini yaklaşık olarak 4-6 litre karbondioksit ile doldurur. Bu sayede ameliyat sırasında diğer organlara zarar vermemek için yer açılmış olur. Ayrıca, karın içinin daha rahat görülebilmesi için bu gereklidir.
Açılan kesilerden, laparoskop ve diğer cerrahi araçlar yerleştirirlir. Laparoskop, ucunda kamera ve cerrahi araçların bulunduğu uzun ve ince bir araçtır. Cerrah, laparoskopi sırasında karın içini kamera sayesinde görür. İşlem boyunca, laparoskop ucundaki kameradan iletilen görüntü, bir monitörden-ekrandan izlenir.
İşlemin cerrahi tedavi ya da teşhis içi yapılıyor olması, laparoskopi süresini etkiler. Ancak genellikle 20 dakika ile 1 saat arasında tamamlanmış olur. Bu süre yapılacak cerrahi tedavinin neyi amaçladığına göre değişiklik gösterebilir.
Laparoskopi Hangi Durumlarda Yapılır?
Laparoskopi, teşhis dışında, genellikle jinekolojide, miyom ve rahim alma, çikolata ve yumurtalık kisti, dış gebelik gibi durumlarda tercih edilir. Bunların yanında diğer cerrahi alanlarda, teşhis ve tedavi amaçlı olarak kullanılma sıklığı artmakta olan bir cerrahi yöntemidir.
Laparoskopi en temelde iki amaç ile yapılır.
Teşhis
Laparoskopi, günümüzde çoğu hastalığın teşhis edilmesinde kullanılan bir yöntemdir. Pelvik inflamatuar hastalıklar, kist ve miyomlar, kısırlık gibi kadın hastalıklarının teşhisinde veya karaciğer, yumurtalık, pankreas kanseri gibi türlerinin teşhis edilmesi durumunda kullanılabilir. Bu nedenle tanısal laparoskopi olarak da adlandırılır.
Cerrahi
Cerrahi laparoskopi yada operatif laparoskopi, özellikle taburcu süresini kısalttığından ve hastaların gündelik hayata dönmelerini kolaylaştırdığından cerrahi prosedürler içerisinde sıklıkla tercih edilir. Bugün ilerleyen tıp ile beraber açık ameliyatların büyük bir kısmı laparoskopi (kapalı ameliyat) ile yapılabilmektedir. Miyom ve kistlerin uzaklaştırılması, safra kesesi ameliyatı, rahmin alınması (histerektomi) bunlardan yalnızca bazılarıdır.
Laparoskopik Histerektomi
Laparoskopi histerektomi, rahmin kapalı ameliyat ile alınması işlemidir. Kist ve miyomlar, rahim sarkması ya da daha sonra kansere dönüşebilecek lezyonların bulunması kapalı rahim alma ameliyatını gerektirebilir.
Laparoskopik histerektomi tıpkı diğer laparoskopik cerrahi (kapalı ameliyat) tedaviler gibi uygulanır. Hasta genel anestezi altındadır. Acı hissetmez. Doktor, laparoskop ve diğer cerrahi araçların girmesi için, hastanın batın bölgesine küçük kesiler açar. Tüm ameliyat boyunca, karın içi monitörden izlenir ve cerrahi işlem tamamlanır.
Açık ameliyat tekniğine göre daha az zahmetlidir. Laparoskopik rahim alma ameliyatı sonrası kişi, kısa süre içerisinde taburcu olabilir ve günlük rutinlerine bazı kısıtlamalar ile birlikte devam eder. Bununla beraber laparoskopik cerrahinin, deneyimli hekimlerce uygulanması gerekir.
Laparoskopi İle Çikolata Kisti Ameliyatı
Rahim içi embriyonun yerleşmesi için bir çeşit zar ile kaplıdır. Bu zara endometrium denir. Normal şartlar altında rahim içinde gelişmesi gereken bu doku, bazen yumurtalıklar gibi çevre organlarda da gelişebilir. Bu duruma endometriozis denir ve ilerlemesi halinde çikolata kistleri görülebilir.
Çikolata kistleri içi koyu-kahverengi kan ile dolu küçük keseciklerdir. Ciddi acılara ya da kısırlığa sebep olabilir.
Laparoskopik yöntemler çikolata kisti teşhisi ve cerrahisinde kullanılır. Kesin teşhisin sağlanması için laparoskopi uygulanır.
Diğer yandan, kistlerin büyümüş olmaları rahmin alınmasını ya da laparoskopik çikolata kisti ameliyatını gerekli kılabilir. Diğer laparoskopik cerrahi uygulamalarında olduğu gibi açılan birkaç küçük kesiden laparoskop ve diğer araçlar yerleştirilir. Ve kamera yardımı ile yumurtalık içi görüntülenir. Kisteleri uzaklaştırmak hedeflenir.
Laparoskopik Yumurtalık Kisti ameliyatı
Yumurtalık içerisinde oluşan içi sıvı dolu keseciklere yumurtalık kisti denir. Yumurtalık kistleri çoğunlukla iyi huyludur ancak nadiren kötü huylu olma eğiliminde olurlar. Oluşturabileceği kanser riski düşüktür ancak hasta daha önce doğum yapmışsa ve menopoza yaklaşmışsa, kanser riskini azalmak amacıyla yumurtalıklar alınabilir ya da iyi huylu kistlerin uzaklaştırılmasında laparoskopik yumurtalık kisti ameliyatı tercih edilebilir.
Laparoskopik yumurta kisti ameliyatı sırasında hasta uyutulur ve batın bölgesinden kesiler açılır. Hastanın karın bölgesi gaz ile şişirilir. Kesilerden laparoskop ve gerekli ise diğer araçlar yerleştirirlir. Yumurtalıktaki kistler değerlendirilir ve diğer işlemlerle birlikte bölgeden uzaklaştırılır.
Kapalı ameliyat sırasında yumurtalıkların tamamıyla çıkarılması gerekebilir ancak bu durum hasta ile önceden görüşülür. İlerleyen dönemde çocuk sahibi olmak isteyen hastalar için yumurtalıkların çıkarılması işlemi tercih edilmez.
Laparoskopik Miyom Ameliyatı
Miyomlar, rahimde oluşan kas anomalileridir. Genellikle kanser riski oluşturmazlar. İyi huylu urlardır. Çoğunlukla üreme çağının başlangıcından itibaren görünürler. Bu durum hormonlar ile ilişkili olmasından kaynaklanır. Tedavisinde eğer miyom 12 cm’den büyük değilse, kapalı (laparoskopik) ameliyat yöntemi tercih edilir.
Laparoskopik miyom ameliyatı sırasında karın bölgesinde açılan 5 ila 10 cm arasındaki kesilerden cerrahi araçlar ile girilir. Bu araçlardan laparoskop ucunda büyütme özelliği olan bir kamera taşır ve bu sayede çalışılacak alan daha ayrıntılı olarak incelenebilir.Diğer laparoskopi işlemleri sırasında yapıldığı gibi karın bölgesi gaz ile doldurulur ve kesilerden mikro cerrahi araçlar ile girilir. Miyomun türüne göre uygun bir uzaklaştırma yöntemi tercih edilir ve miyom vücuttan çıkarılır. Sonrasında küçük kesilere dikişler atılarak kapalı ameliyat tamamlanır.
Laparoskopi Tüp Açma Ameliyatı
Fallop tüpleri yumurta ve spermin karşılaştığı, döllenmenin gerçekleştiği ve embriyonun rahim içine iletildiği bölgedir. Bu açıdan gebeliğin oluşmasında son derece kritik bir rol oynar. Bazı kadınlar istenmeyen gebeliklerden kaçınmak için tüp ligasyonu (tüp bağlatma) uygulamasını tercih ederler ve sonrasında bu konu hakkındaki düşünceleri değişebilir.
Tüp açma ameliyatı bağlanmış tüplerin tekrar açılıp doğal yollar ile gebelik oluşumunun sağlanmasını hedefler. Bu ameliyat sırasında batın bölgesinden açılan kesilerden mikro cerrahi araçlar ile girilerek, daha önce bağlanmış tüplerin açılması sağlanmaya çalışılır.
- Tüp ligasyonu işleminin hangi teknik ile yapıldığı
- Kalan tüp uzunluğu
- Hastanın yaşı
gibi bazı kriterler laparoskopi tüp açma ameliyatına engel olabilir. Ek olarak, laparoskopik tüp açma ameliyatı sonrası fallop tüplerinin embriyoyu iletemeyecek durumda olması ve buna bağlı dış (ektopik) gebelik ihtimali artar.
Laparoskopi Dış Gebelik Ameliyatı
Dış gebelik normalde rahim içinde tutunması gereken embriyonun farklı bir bölgeye tutunması ile oluşur. Bu bölge çoğunlukla fallop tüpleridir ancak çevre doku ve organlada da gelişebilir. Genellikle ilaç tedavisi tercih edilir. Ancak geç tanı konmuş hastalarda tüplerin patlaması riskine karşın ameliyat tercih edilir.
Dış gebelik tedavisinde genellikle laparoskopi yöntemi uygulanır. Bu yöntem sayesinde hasta daha az travmatize olur, daha çabuk iyileşir ve gündelik hayatına devam eder. Laparoskopi ile dış gebelik ameliyatı, göbekte açılan küçük kesilerden mikro cihazlar ile girmeyi ve ektopik gebeliğe neden olan embriyoyu uzaklaştırmayı içerir. İşlem sırasında karın içi bölgesi ve fallop tüpleri kamera ile izlenmekte, bu sayede son derece ayrıntılı incelemebilmektedir. Laparoskopik (kapalı) dış gebelik ameliyatında hasta acı hissetmez ve kısa süre içerisinde taburcu olabilir.
Laparoskopi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Laparoskopik uygulamalar açık ameliyatlara kıyasla oldukça konforludur. Yine de laparoskopi sonrası dikkat edilmesi gereken bazı konular bulunur.
- Laparoskopi sonrası ayakta duş alınabilir ancak küvetten veya havuzlardan uzak durulmalıdır.
- Hastalar bir hafta kadar ağır kaldırmamalıdır. Ağırlık kaldırmak, karın içi basıncını artırdığından kesi bölgelerine zarar verebilir. Ameliyatın hangi bölgede yapıldığı bu süreyi uzatabilir.
- Çoğu hasta, kapalı ameliyat sonrası dinlenmesi gerektiğini düşünür. Bu tam olarak doğru değildir. Tamamıyla hareketsiz kalmak önerilmez. Doktora danıştıktan sonra agresif olmayacak şekilde hareketli olmak önerilir.
- Gaz yapacak yiyeceklerden mümkün olduğunca uzak durulmalı; lifli besinler tercih edilmeli ve sıvı tüketilmelidir.
Sıkça sorulan sorular
Laparoskopiden kaç gün sonra ilişkiye girilir?
Laparoskopiden kaç gün sonra cinsel ilişkiye girileceği sorusu, yapılan laparoskopik ameliyat ile ilgilidir. Jinekolojik olmayan ameliyatlarda bu süre ameliyat sonrası iyileşme süresini izler. Ancak diğer durumlarda ilişkiye girmek için beklenecek süre değişir. Bu nedenle en doğru bilgiyi doktorunuz verecektir.
Laparoskopi sonrası hamilelik
Laparoskopinin ne için yapıldığı, laparoskopi sonrası hamilelik sürecini etkileyebilir. Bu nedenle doktorunuz sizi bu konu hakkında bilgilendirecektir. Ancak laparoskopi sonrası genellikle hamilelik şansı artar.
Adetliyken laparoskopi yapılır mı?
Jinekoloji laparoskopilerde genellikle adet döngüsünün tamamlanması beklenmektedir. Ancak adetli olmak genellikle laparoskopi için bir sorun teşkil etmez.
Laparoskopinin avantajları nelerdir?
Laparoskopi birçok avantajı beraberinde getirir. Getirdiği en büyük avantaj kısa taburcu olma ve iyileşme süreleridir. Böylece hastalar ameliyat sonrası günlük rutinlerine dönebilirler. Diğer taraftan ameliyat sırasında ve sonrasında oluşabilecek bazı komplikasyon riskini de azaltır.
Laparoskopi ameliyatı sonrası iyileşme ne kadar sürer?
Laparoskopi ameliyatı sonrası iyileşme, laparoskopinin uygulandığı bölge ile de yakından ilişkilidir. Ancak genellikle laparoskopi sonrası birkaç haftada iyileşme sağlanır.
Laparoskopi sonrası göbek deliğinden neden sıvı gelir?
Laparoskopi sonrasında göbek deliğinden kokulu bir sıvı gelmesi enfeksiyona işaret ediyor olabilir. Bu nedenle acilen bir doktora başvurulmalıdır. Genellikle doktorun önerdiği basit antibiyotik kullanımı ile tedavi edilir.
Laparoskopi sonrası dikişler ne zaman alınır?
Laparoskopik cerrahide çoğunlukla gizli dikişler kullanılır. Böylece dikişlerin alınmasına gerek kalmadan 7 ila 10 gün içerisinde kendiliğinden düşerler. Eğer normal dikiş atıldıysa, yine bir hafta ile on gün arasında dikişlerin alınması gerekir.
Laparoskopi sonrası karın şişliği olur mu?
Laparoskopi sonrasında oluşan karın şişliği oldukça normaldir. Bu durum bağırsaklarda biriken gaz nedeniyle olur ve bazen sancılı olabilir. Gazın çıkarılması ile birlikte sancılar da azalarak yok olacaktır.
Laparoskopi sonrası tüp bebek ne zaman yapılır?
Laparoskopi sonrası tüp bebek tedavisinin ne zaman yapılacağı konusu, hangi laparoskopik cerrahi tedavisinin uygulandığı ile ilgilidir. Bu nedenle en doğru bilgiyi doktorunuz verecektir.
Laparoskopide sonda takılır mı?
Laparoskopi sırasında idrarı takip etmek amacıyla bir süre idrar sondası takılır. Bu durum ayrıca oluşabilecek komplikasyonların da önüne geçer.
Laparoskopi ameliyatı olanlar normal doğum yapabilir mi?
Laparoskopi, hastada en az kesiyi hedefleyen kapalı ameliyat metodudur. Bu nedenle laparoskopi ameliyatından sonra normal veya sezaryen doğum tercih edilmesi, ameliyatın altında hangi nedenin yattığı ile ilgilidir.
Laparoskopi sonrası dikkat edilmesi gerekenler?
Laparoskopi sonrası açık ameliyatlar gibi bir çok şeye dikkat edilmesi gerekmez. Sıcak su küvetleri veya havuzlara girilmemesi; hastanın fazla hareketsiz kalmaması ve kesi bölgelerinin kuru ve temiz tutulması gereklidir.
Laparoskopi sonrası göbek deliğinden kan gelmesi neden olur?
Laparoskopi işlemi sonrasında göbek deliğinden kan gelmesi, işlem sürecinde ve ardından gelen birkaç farklı nedenden dolayı oluşabilir. İşlem sırasında göbek deliğinden yapılan kesinin dikiş yerinde oluşabilir. Aynı zamanda enfeksiyon, yara iyileşmesi ve organ hasarı gibi durumlar kan gelmesine sebep olabilir.
Laparoskopi sonrası dikişler ne zaman alınır?
Laparoskopi sonrası dikişlerin alınma süreci, kullanılan dikiş türü ve hastanın iyileşme sürecine bağlı olarak değişir. Dikişlerin alınması ortalama olarak beş ila on gün arasında değişiklik göstermektedir. Fakat bazı durumlarda eriyen dikişler kullanılır.
Laparoskopi kaç saat sürer?
Laparoskopi işlem süreci, yapılan işlem türü ve karmaşıklığına bağlı olarak değişmektedir. Genellikle laparoskopi cerrahi, 30 dakika ila 2 saat arasında sürer. Basit bir prosedür daha kısa sürede tamamlanır ancak daha karmaşık işlemler daha fazla zaman alabilir.
Laparoskopi iyileşme süresi nedir?
Laparoskopi işlemi ile beraber iyileşme sürecine bakıldığında öncelik olarak bireyden bireye göre farklılık gösterdiği söylenebilir. Genel olarak hastalar 1-2 gün içerisinde normal aktivitelerine döner. Ancak iyileşme sürecini tamamlamak dört ila altı hafta arasında değişebilmektedir. İlk birkaç gün hafif ağrı ile beraber rahatsızlık hissi normaldir. Bu süreçte doktorun önerilerine uymak, kontrol randevularına gitmek iyileşme sürecini desteklemektedir.
Laparoskopi sonrası komplikasyonlar nelerdir?
Laparoskopi sonrası ile birlikte bazı komplikasyonlar meydana gelebilir. Bunlardan bazıları enfeksiyon, kanama, organ hasarı, anestezi reaksiyonları, ağrı ve şişlik oluşabilir. Aynı zamanda karın içerisine verilen gazın damar sistemine girmesiyle birlikte risk faktörü meydana gelebilir.
Laparoskopi sonrası iltihap olur mu?
Laparoskopi sonrasında iltihap gelişme riski oluşmaktadır. Fakat bu durum genellikle nadir olmakla birlikte işlem yapılan bölgeye göre değişmektedir. Cerrahi işlem sırasında veya sonrasında oluşan enfeksiyon riski meydana gelir. Belirtiler arasında ise aşırı ağrı, ateş, akıntı veya kızarıklık oluşuyorsa derhal bir doktora başvurulmalıdır. İltihap tedavi edilmediği zaman ciddi komplikasyonlara yol açar.
Laparoskopi kimlere yapılır?
Laparoskopi durumu karın içindeki organları incelemek, tanı koymak ve tedavi etmek amacıyla yapılan minimal bir cerrahi işlem denilebilir. Bu yöntem ise tüp tıkanıklıkları, over kistleri, endometriozis, miyom gibi durumları olan kadın ve hatta erkek hastalara uygulanabilmektedir. Alanında uzman bir doktor ise hastanın genel sağlık durumuyla beraber bazı belirtilerine göre uygunluğunu değerlendirmektedir.